Mała firma – ile osób?

Małe firmy odgrywają bardzo ważną rolę w gospodarce, tworząc znaczną część wszystkich działających podmiotów. Zastanawiasz się, mała firma ile osób może zatrudniać, aby zachować swój status? Zgodnie z przepisami znaczenie mają zarówno limity zatrudnienia, jak i limity finansowe.

W świetle unijnych i polskich regulacji mała firma to przedsiębiorstwo, w którym średnioroczne zatrudnienie jest niższe niż 50 pracowników ORAZ jednocześnie roczny obrót netto nie przekracza 10 mln euro LUB suma aktywów bilansu nie jest wyższa niż 10 mln euro. Dopiero spełnienie tych warunków razem pozwala zaliczyć firmę do kategorii małych przedsiębiorstw.

Definicja małej firmy

W ustawodawstwie unijnym i w polskiej ustawie Prawo przedsiębiorców mała firma jest częścią sektora MŚP. Oznacza to, że spełnia kryteria dotyczące zatrudnienia oraz wyników finansowych, a dzięki temu może korzystać ze specjalnych form wsparcia i preferencji.

Według aktualnych przepisów mała firma to przedsiębiorca, który spełnia jednocześnie dwa typy warunków:

• dotyczące zatrudnienia – średniorocznie mniej niż 50 pracowników,
• dotyczące finansów – roczny obrót netto do 10 mln euro lub suma aktywów bilansu do 10 mln euro.

Granice te są spójne w całej Unii Europejskiej i stosowane m.in. przy ocenie uprawnień do pomocy publicznej, dotacji czy ulg podatkowych.

Status małej firmy zależy nie tylko od liczby pracowników (poniżej 50), ale także od rocznego obrotu netto lub sumy aktywów bilansu (poniżej 10 mln euro). Spełnienie obu warunków jest niezbędne do zakwalifikowania firmy do tej kategorii.

Aby łatwiej zobaczyć różnice pomiędzy poszczególnymi kategoriami MŚP, warto zestawić je w jednej tabeli:

Na czym polega średnioroczne zatrudnienie?

Przy ocenie, czy mieścisz się w limicie mniej niż 50 pracowników, nie liczy się pojedynczego dnia, lecz średnioroczne zatrudnienie. Buduje się je na bazie równoważników pełnego etatu (FTE – full-time equivalent).

Do średniorocznego zatrudnienia wlicza się:

• osoby zatrudnione na podstawie stosunku pracy,
• właścicieli-kierowników aktywnie pracujących w firmie,
• wspólników wykonujących regularną pracę na rzecz przedsiębiorstwa.

Z obliczeń wyłącza się m.in. osoby przebywające na:

• urlopach macierzyńskich i na warunkach urlopu macierzyńskiego,
• urlopach ojcowskich, rodzicielskich i wychowawczych,
• osoby zatrudnione wyłącznie w celu przygotowania zawodowego.

Istotne jest też prawidłowe przeliczenie niepełnych etatów. Jeśli w firmie pracuje na przykład czterech pracowników na 1/4 etatu, w statystyce zatrudnienia liczą się oni jak jeden pełny etat. Dzięki temu rozmiar firmy odzwierciedla realny potencjał kadrowy.

Na czym polega zasada „dwóch lat”?

Nie każda chwilowa zmiana zatrudnienia lub wyników finansowych od razu wpływa na status firmy. W przepisach stosuje się tzw. zasadę dwóch kolejnych lat obrotowych. Oznacza to, że:

• jeśli firma jednorazowo przekroczy progi małej firmy, nadal zachowuje dotychczasową kategorię,
• zmiana statusu następuje dopiero wtedy, gdy przez dwa kolejne zamknięte lata obrachunkowe przedsiębiorstwo utrzymuje wyniki powyżej lub poniżej progów dla danej kategorii.

Dzięki temu przedsiębiorca ma czas na stabilizację i nie musi obawiać się, że pojedynczy „skokowy” kontrakt lub chwilowy spadek obrotów natychmiast pozbawi go uprawnień typowych dla małych firm.

Jak obliczyć wielkość firmy w przypadku powiązań?

W wielu sytuacjach przedsiębiorstwo nie działa w całkowitej izolacji – ma wspólników, spółki córek lub jest częścią grupy kapitałowej. Wtedy przy ocenie statusu małej firmy nie można patrzeć wyłącznie na dane pojedynczego podmiotu.

Prawo rozróżnia przedsiębiorstwa:

• niezależne – brak znaczących udziałów w innych firmach i odwrotnie,
• partnerskie – udział kapitałowy lub głosów w przedziale od 25% do 50%,
• powiązane – gdy jedno przedsiębiorstwo posiada większość praw głosu, może powoływać lub odwoływać zarząd bądź ma dominujący wpływ na inne.

Jeśli firma ma podmioty partnerskie, do własnych danych (zatrudnienie, obrót, suma aktywów) dolicza się odpowiedni procent danych tych przedsiębiorstw, proporcjonalnie do udziałów lub głosów.

W przypadku firm powiązanych – czyli faktycznie podlegających wspólnemu kontrolującemu podmiotowi – do danych badanego przedsiębiorstwa należy doliczyć 100% danych wszystkich przedsiębiorstw powiązanych. Dopiero tak zsumowane wartości porównuje się z progami dla małych, średnich czy dużych firm.

Taki sposób liczenia ma zapobiegać sytuacji, w której duża grupa podmiotów sztucznie dzieli się na kilka formalnie mniejszych firm, aby korzystać z przywilejów przeznaczonych dla segmentu MŚP.

Ile osób zatrudnia mała firma? Oficjalne kryteria

Odpowiadając wprost na pytanie „mała firma ile osób zatrudnia?” – mała firma to podmiot, który utrzymuje średnioroczne zatrudnienie poniżej 50 pracowników. Nie chodzi więc o stałą liczbę etatów w danym dniu, lecz o uśredniony poziom zatrudnienia w całym roku obrotowym.

Bardzo często myli się małą firmę z mikroprzedsiębiorstwem. Mikroprzedsiębiorstwo zatrudnia średniorocznie mniej niż 10 pracowników i osiąga obrót lub sumę aktywów do 2 mln euro. Mała firma jest więc etapem rozwoju „pomiędzy” mikro a średnim przedsiębiorstwem.

W praktyce wiele firm zaczyna jako jednoosobowa działalność, następnie staje się mikroprzedsiębiorstwem, a dopiero później wchodzi w kategorię małych firm, gdzie typowy poziom zatrudnienia mieści się w przedziale od kilkunastu do kilkudziesięciu osób. Czy zawsze trzeba dążyć do przekroczenia tego poziomu? Niektóre firmy z premedytacją pozostają „małe”, bo taki model działania jest dla nich najkorzystniejszy organizacyjnie i finansowo.

Małe firmy w strukturze gospodarki

Według danych statystycznych w Unii Europejskiej ponad 99% wszystkich przedsiębiorstw to sektor MŚP, z czego bardzo dużą część stanowią mikro i małe firmy. Około 66% wszystkich podmiotów to mikroprzedsiębiorstwa zatrudniające mniej niż 10 osób, a znacząca grupa to także małe firmy, które przeszły już etap mikro, ale wciąż nie osiągają skali średniego przedsiębiorstwa.

Małe firmy funkcjonują głównie na rynkach lokalnych i regionalnych. Często są to działalności rodzinne, wyspecjalizowane firmy usługowe, lokalni producenci lub dynamiczne spółki technologiczne, które dopiero budują swoją pozycję. Ich rola polega na wypełnianiu nisz, tworzeniu miejsc pracy i szybkim reagowaniu na potrzeby otoczenia.

Wiele z nich z czasem przekształca się w średnie przedsiębiorstwa – zatrudniające od 50 do 249 pracowników i osiągające wyższe obroty. Znaczna część pozostaje jednak w kategorii mikro lub małych firm, bo taki rozmiar zapewnia im elastyczność i sprawne zarządzanie.

Dlaczego status małej firmy jest ważny?

Status małej firmy wpływa nie tylko na sposób postrzegania przedsiębiorstwa na rynku. Ma bezpośrednie przełożenie na dostęp do wielu form wsparcia finansowego i organizacyjnego. Właściwa kwalifikacja do kategorii małych przedsiębiorstw jest więc dla wielu właścicieli istotna z punktu widzenia planowania rozwoju.

Firmy z sektora MŚP, w tym małe przedsiębiorstwa, mogą korzystać m.in. z:

• preferencyjnych kredytów i gwarancji kredytowych,
• dotacji i dofinansowań z funduszy unijnych oraz krajowych programów wsparcia,
• ulg podatkowych lub uproszczonych form rozliczeń,
• programów rozwoju kompetencji, szkoleń i doradztwa biznesowego.

Ważnym przykładem jest pomoc de minimis – forma wsparcia, w której małe firmy mogą otrzymać określoną w przepisach pulę pomocy publicznej w uproszczony sposób, bez skomplikowanych procedur notyfikacyjnych. Dla wielu przedsiębiorców są to realne środki na inwestycje, modernizację czy cyfryzację działalności.

Status małej firmy bywa też uwzględniany w przetargach i konkursach, gdzie część środków jest zarezerwowana właśnie dla sektora MŚP. Dzięki temu mniejsze podmioty mają szansę konkurować o kontrakty z większymi graczami, mimo że dysponują skromniejszym zespołem i zasobami.

Praca w małej firmie – na co możesz liczyć?

Znajomość formalnej definicji małej firmy ma znaczenie nie tylko dla właścicieli. Osoby szukające pracy często zastanawiają się, czy lepiej rozwijać karierę w korporacji, czy w firmie zatrudniającej kilkudziesięciu pracowników. Małe przedsiębiorstwa mogą dawać inne, ale bardzo cenne możliwości.

• Szerszy zakres obowiązków – w małej firmie jedna osoba często odpowiada za kilka obszarów. Pozwala to szybko zdobyć różnorodne doświadczenia i zorientować się, w jakim kierunku chcesz się rozwijać.
• Bardziej bezpośrednia komunikacja – struktura jest prostsza, więc łatwiej dotrzeć do właściciela lub zarządu z pomysłem czy problemem. Decyzje często zapadają szybciej niż w dużych organizacjach.
• Większy wpływ na efekty pracy – w małym zespole dobrze widać, jak konkretne działania przekładają się na wynik firmy. To wzmacnia poczucie sprawczości i odpowiedzialności.
• Atmosfera i elastyczność – mniej formalności, mniej sztywnych procedur, zwykle bardziej elastyczne podejście do sposobu pracy. Dla wielu osób to ważniejszy atut niż rozbudowany pakiet korporacyjnych benefitów.

Wybór między małą firmą a korporacją zależy od indywidualnych preferencji. Jedni wolą jasno określone ścieżki awansu i stabilne struktury, inni cenią bliski kontakt z właścicielem i możliwość realnego wpływu na rozwój przedsiębiorstwa. Znając formalną definicję małej firmy oraz związane z nią konsekwencje, łatwiej ocenić, które środowisko pracy lepiej wpisuje się w Twoje oczekiwania.