CEO co to znaczy? Definicja, obowiązki, zarobki

Widzisz w ogłoszeniach albo w stopkach maili tytuł CEO i zastanawiasz się, co on dokładnie oznacza. Chcesz wiedzieć, czym taka osoba zajmuje się na co dzień, jaką ma odpowiedzialność i ile może zarabiać. Z tego artykułu dowiesz się, co to znaczy CEO po polsku, jak wygląda ta funkcja w firmach – od dużych deweloperów po małe firmy remontowe – oraz jakie kompetencje są potrzebne, aby dojść na to stanowisko.

CEO – co to znaczy w języku polskim?

CEO to skrót od angielskiego „Chief Executive Officer”, czyli w dosłownym tłumaczeniu główny dyrektor wykonawczy. W systemach prawnych typu common law jest to najwyższe stanowisko kierownicze w spółce i osoba mająca decydujący głos w sprawach firmy. W polskich realiach najczęściej odpowiada mu funkcja prezesa zarządu, dyrektora generalnego albo dyrektora zarządzającego. W potocznym języku można o takiej osobie powiedzieć po prostu szef firmy.

Tytuł CEO znajdziesz nie tylko w zagranicznych koncernach, lecz także w polskich przedsiębiorstwach działających jako spółki akcyjne i duże spółki z o.o. Często korzystają z niego firmy o zasięgu międzynarodowym – na przykład deweloperzy, duże firmy budowlane czy producenci materiałów wykończeniowych współpracujący z zagranicznymi inwestorami. Coraz częściej pojawia się też w średnich i mniejszych organizacjach, w tym w biurach projektowych, pracowniach architektonicznych czy firmach ogrodniczych obsługujących wymagających klientów.

Anglojęzyczne nazwy stanowisk zrobiły się popularne z kilku powodów i nie chodzi wyłącznie o modę. Silna internacjonalizacja biznesu sprawia, że zespoły i zarządy pracują w języku angielskim, więc łatwiej stosować skróty rozumiane na całym świecie. Firmy należące do międzynarodowych grup kapitałowych często ujednolicają strukturę i nazewnictwo, aby w każdej spółce córce te same funkcje nazywać tak samo. Wreszcie wiele organizacji świadomie używa tytułu CEO, by budować profesjonalny wizerunek i pokazać, że zarządzanie opiera się na nowoczesnych standardach.

W jednoosobowych działalnościach gospodarczych polskie prawo nie przewiduje formalnej funkcji CEO – jest po prostu przedsiębiorca jako właściciel. W praktyce część osób prowadzących JDG wpisuje jednak w stopce maila tytuł CEO albo „founder & CEO”, szczególnie gdy współpracują z zagranicznymi partnerami. Taki zabieg ma zwykle charakter marketingowy i upraszcza komunikację, bo dla kontrahenta z innego kraju od razu wiadomo, że rozmawia z osobą decyzyjną.

Rada Języka Polskiego zwraca uwagę, że w oficjalnych dokumentach stanowiska powinny być zapisane po polsku, jeśli istnieje jasny odpowiednik. W umowach o pracę, regulaminach czy uchwałach lepiej użyć więc form typu prezes zarządu, dyrektor generalny lub dyrektor zarządzający. Angielski skrót CEO może funkcjonować równolegle w komunikacji wewnętrznej, marketingu, na stronie internetowej czy wizytówkach, ale nie zastępuje poprawnego polskiego opisu funkcji.

Dosłowne tłumaczenie skrótu CEO

Skrót CEO rozwija się jako „Chief Executive Officer”, co wprost oznacza głównego dyrektora odpowiedzialnego za działania wykonawcze. Chodzi o osobę, która stoi na czele całej organizacji i odpowiada za realizację przyjętej strategii. W polskiej praktyce częściej używa się jednak odpowiedników „prezes zarządu” albo „dyrektor generalny”, bo lepiej pasują do naszego systemu prawnego spółek.

Część znaczenia kryje się w samych słowach „executive” i „officer”. „Executive” odnosi się do egzekwowania strategii i podejmowania konkretnych decyzji, a więc do działającej, a nie tylko doradczej funkcji. „Officer” oznacza członka najwyższego kierownictwa, który ma formalną władzę w strukturze firmy. Dlatego CEO to ktoś, kto sprawuje realną władzę wykonawczą i ponosi odpowiedzialność za efekty działań przedsiębiorstwa.

Prezes zarządu, dyrektor generalny czy właściciel firmy?

W polskich firmach tytuł CEO najczęściej oznacza prezesa zarządu spółki akcyjnej albo spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. W niektórych grupach kapitałowych zamiast prezesa mówi się o dyrektorze generalnym czy dyrektorze zarządzającym, choć zakres obowiązków jest bardzo podobny. Ostateczna nazwa zależy od przyjętej w firmie tradycji, zapisów w statucie oraz tego, jak skonstruowany jest zarząd i regulamin organizacyjny.

CEO nie musi jednocześnie posiadać udziałów czy akcji w firmie. W wielu spółkach jest to menedżer zatrudniony przez radę nadzorczą lub inwestorów finansowych, którego zadaniem jest profesjonalne zarządzanie biznesem. W dużych grupach deweloperskich, koncernach budowlanych czy sieciach handlu materiałami budowlanymi prezes zarządu pełniący funkcję CEO rzadko jest większościowym właścicielem. Odpowiada natomiast przed akcjonariuszami za wyniki i kierunek rozwoju przedsiębiorstwa.

Inaczej wygląda sytuacja, gdy CEO jest jednocześnie założycielem i właścicielem firmy. Tak jest często w startupach technologicznych, młodych biurach projektowych czy małych, ale dynamicznych firmach wykonawczych. Taka osoba łączy rolę właściciela kapitału z rolą głównego zarządzającego i podejmuje zarówno decyzje strategiczne, jak i wiele codziennych. W praktyce założyciel-CEO w branży budowlanej potrafi jednego dnia negocjować finansowanie z bankiem, a kolejnego rozmawiać z kierownikiem budowy na inwestycji.

Warto uporządkować, kiedy mówimy o prezesie zarządu, kiedy o dyrektorze generalnym, a kiedy po prostu o właścicielu firmy:

• Prezes zarządu – funkcja typowa dla spółek kapitałowych, gdzie istnieje formalny zarząd wpisany do KRS i organ podejmuje uchwały.
• Dyrektor generalny lub zarządzający – częste określenie w firmach będących częścią grup międzynarodowych, gdy struktura korporacyjna jest rozbudowana.
• Właściciel firmy – najczęściej osoba prowadząca jednoosobową działalność lub wspólnik w małej spółce, gdzie nie ma klasycznego zarządu jak w dużych korporacjach.

W branży budowlanej i wnętrzarskiej widać te różnice bardzo wyraźnie. Prezes zarządu dużej spółki wykonawczej może używać tytułu CEO w kontaktach z zagranicznymi kontrahentami, bo łatwiej im zrozumieć jego pozycję. Z kolei właściciel rodzinnej firmy remontowej zazwyczaj posługuje się po prostu określeniem „właściciel” albo „prezes”, bo dla lokalnych klientów jest to bardziej czytelne niż angielski skrót.

Jaką rolę pełni CEO w strukturze organizacji?

CEO odpowiada za całościowe funkcjonowanie przedsiębiorstwa – od wizji po codzienne decyzje o dużym ciężarze. To on wyznacza misję firmy, długoterminową strategię i kierunki rozwoju, na przykład wejście w segment prefabrykacji czy fotowoltaiki. Nadzoruje najważniejsze obszary, takie jak finanse, operacje, sprzedaż, marketing czy technologia. Dba też o to, aby wszystkie działy działały spójnie i wspierały wspólne cele.

Na najwyższym stanowisku trzeba patrzeć na firmę jak na jeden organizm, a nie zbiór oddzielnych działów. CEO analizuje dane finansowe, wyniki sprzedaży, obciążenie budów albo biura projektowego i na tej podstawie podejmuje decyzje. Do jego zadań należy także zatwierdzanie dużych inwestycji, takich jak zakup parku maszynowego czy nowego gruntu pod osiedle. Jednocześnie reprezentuje przedsiębiorstwo na zewnątrz wobec banków, partnerów, administracji czy mediów branżowych.

Często mówi się, że CEO jest „ostatnią instancją” w sporach kompetencyjnych między działami albo członkami zarządu. Jeżeli dyrektor operacyjny i dyrektor sprzedaży różnią się w ocenie ryzyka danego kontraktu, to właśnie CEO wydaje ostateczną decyzję. Od tych rozstrzygnięć zależy nie tylko kierunek rozwoju, ale także stabilność finansowa firmy i poziom przyjętego ryzyka. Dlatego osoba na tym stanowisku musi dobrze rozumieć zarówno liczby, jak i realia działania na rynku.

W firmach budowlanych, deweloperskich, projektowych czy ogrodniczych rola CEO ma bardzo konkretny wymiar. To on decyduje, czy firma wchodzi w nowe segmenty, na przykład mieszkaniówkę premium, budowę hal magazynowych albo projekty OZE. Ustala, czy otworzyć nowy oddział regionalny, wejść do przetargów na inwestycje publiczne lub podjąć współpracę z dużą siecią DIY. Od jego decyzji zależy też dobór strategicznych partnerów – generalnych wykonawców, podwykonawców, dostawców materiałów czy biur projektowych.

Miejsce CEO w hierarchii i relacja z zarządem

W typowej strukturze korporacyjnej CEO jest najwyższym rangą menedżerem w całej hierarchii. Bardzo często łączy tę funkcję z rolą prezesa zarządu, czyli przewodniczącego tego organu. Odpowiada przed radą nadzorczą lub bezpośrednio przed właścicielami i akcjonariuszami, którzy powierzają mu prowadzenie spraw spółki. To do niego trafiają najważniejsze informacje z całej organizacji, aby można było podejmować decyzje na poziomie strategicznym.

Relacja CEO z pozostałymi członkami zarządu opiera się na koordynowaniu ich pracy i ustalaniu priorytetów. Dyrektor finansowy (CFO), dyrektor operacyjny (COO), dyrektor ds. technologii (CTO) czy dyrektor marketingu (CMO) odpowiadają za swoje obszary, ale raportują do szefa firmy. CEO rozdziela odpowiedzialność, zatwierdza budżety i projekty oraz nadzoruje realizację strategii w poszczególnych działach. W praktyce oznacza to regularne spotkania zarządu, przegląd raportów i bieżące korekty planów.

Warto rozróżnić rolę zarządu jako organu kolegialnego od roli CEO jako osoby przewodzącej tej grupie. Zarząd podejmuje uchwały, które formalnie wiążą spółkę, a wszyscy członkowie ponoszą solidarną odpowiedzialność. CEO jako prezes zarządu organizuje pracę tego organu, czuwa nad przygotowaniem materiałów i reprezentuje firmę na zewnątrz. To on występuje wobec banków, inwestorów, dużych klientów czy administracji publicznej jako główny przedstawiciel przedsiębiorstwa.

W dużych korporacjach CEO koncentruje się przede wszystkim na strategii i relacjach zewnętrznych, natomiast codziennym działaniem firmy zarządza COO. Inaczej jest w małych i średnich firmach budowlanych czy pracowniach projektowych, gdzie prezes lub właściciel pełniący rolę CEO często sam prowadzi ważne rozmowy handlowe. Taka osoba bywa obecna na budowie, spotyka się z inwestorami na odbiorach i negocjuje warunki współpracy z podwykonawcami. Zakres zaangażowania operacyjnego zależy więc mocno od skali organizacji.

Czym CEO różni się od CFO, COO, CTO i innych osób z poziomu C-level?

Na szczycie struktury zarządczej obok CEO funkcjonuje cała grupa stanowisk określanych wspólnie jako C-level. Różnica jest taka, że szef firmy patrzy na organizację jako całość, natomiast pozostali członkowie kierownictwa odpowiadają za konkretne obszary funkcjonalne. CFO zajmuje się finansami, COO operacjami, CTO technologią, CMO marketingiem, a CSO bezpieczeństwem. Wszyscy raportują do CEO i wspólnie realizują przyjętą strategię.

Funkcję CFO, czyli dyrektora finansowego, najłatwiej zrozumieć przez zakres jego działań, który zazwyczaj obejmuje:

• przygotowywanie budżetu i planów finansowych dla całej firmy albo grupy kapitałowej,
• nadzór nad raportami finansowymi i współpracę z audytorami oraz bankami,
• ocenę ryzyka finansowego inwestycji, na przykład nowych projektów deweloperskich czy zakupu maszyn budowlanych.

W małych przedsiębiorstwach budowlanych czy biurach projektowych część tych obowiązków przejmuje bezpośrednio CEO, często przy wsparciu głównego księgowego. Wraz ze wzrostem skali i liczby inwestycji rośnie jednak potrzeba powołania odrębnej funkcji CFO. Dzięki temu szef firmy może więcej czasu poświęcić na strategię, relacje z inwestorami i rozwój biznesu.

COO, czyli dyrektor operacyjny, skupia się na bieżącym funkcjonowaniu firmy i realizacji kontraktów. Do jego zadań należą między innymi:

• koordynowanie pracy działów odpowiedzialnych za budowy, montaże, logistykę czy serwis,
• pilnowanie terminowości robót i dotrzymywania budżetów na poszczególnych kontraktach,
• raportowanie do CEO o sytuacji na projektach, ryzykach opóźnień i potrzebnych zasobach.

W firmach wykonawczych COO bywa osobą, która najwięcej czasu spędza w terenie, na budowach i spotkaniach z klientami. Dzięki temu CEO ma aktualny obraz sytuacji operacyjnej i może podejmować trafniejsze decyzje dotyczące portfela zleceń. W niektórych organizacjach funkcja dyrektora operacyjnego jest pierwszym krokiem do objęcia roli szefa całej firmy.

Za technologię i systemy informatyczne odpowiadają zwykle CTO oraz CIO. W praktyce ich zadania obejmują między innymi:

• rozwój rozwiązań technicznych i IT, takich jak BIM, systemy do zarządzania projektami budowlanymi czy platformy zakupowe,
• dobór i wdrażanie oprogramowania wspierającego kosztorysowanie, harmonogramowanie i kontrolę jakości,
• zapewnienie sprawnego działania infrastruktury IT oraz bezpieczeństwa danych na poziomie technicznym.

W firmach budowlanych rola CTO rośnie wraz z cyfryzacją procesów, bo coraz więcej dzieje się w systemach, a nie na papierze. Dzięki wsparciu dyrektora ds. technologii CEO może budować przewagę konkurencyjną nie tylko ceną, ale także sprawnością organizacyjną. Z kolei CIO skupia się na bieżącym utrzymaniu i rozwoju systemów informatycznych oraz współpracy z dostawcami rozwiązań.

Inne stanowiska C-level koncentrują się na marketingu, bezpieczeństwie czy kreacji marki. Najczęściej spotyka się tu:

• CMO – dyrektora marketingu, który dba o wizerunek firmy budowlanej, dewelopera czy producenta materiałów oraz pozyskiwanie klientów,
• CSO – dyrektora bezpieczeństwa, odpowiedzialnego za ochronę fizyczną, dane, a w wielu firmach również za nadzór nad BHP,
• CCO – dyrektora kreatywnego, szczególnie w pracowniach projektowych i firmach wnętrzarskich, który ustala kierunek estetyczny i branding.

Różnice między tymi funkcjami a CEO polegają przede wszystkim na zakresie odpowiedzialności. Szef firmy łączy wszystkie perspektywy i podejmuje ostateczne decyzje, biorąc pod uwagę finanse, operacje, marketing, technologię oraz ryzyko. Pozostali członkowie kierownictwa specjalizują się w swoich obszarach i wspierają CEO w realizacji strategii, przygotowując analizy, rekomendacje oraz nadzorując wdrożenia.

Obowiązki CEO – za co odpowiada szef firmy?

Zakres odpowiedzialności CEO obejmuje cały obszar działalności przedsiębiorstwa, a nie tylko wybrany dział. Taka osoba odpowiada za planowanie długoterminowe, wyniki finansowe, rozwój organizacji i zarządzanie ryzykiem. Do tego dochodzi reprezentowanie firmy na zewnątrz i budowanie relacji z interesariuszami. W praktyce każda większa decyzja o znaczeniu dla firmy przechodzi przez ręce CEO.

Obowiązki strategiczne szefa firmy można uporządkować w kilku głównych grupach działań, które często obejmują:

• określanie wizji, misji i długofalowej strategii przedsiębiorstwa, na przykład rozszerzenia działalności na nowe regiony,
• opracowywanie planów rozwoju firmy, w tym wejścia w nowe segmenty rynku nieruchomości lub usług wykonawczych,
• podejmowanie decyzji o kierunkach inwestycji, takich jak nowe projekty deweloperskie, zakup maszyn czy wdrożenie nowych technologii.

Kolejny obszar to odpowiedzialność finansowa, która w przypadku CEO ma duży ciężar decyzyjny i obejmuje między innymi:

• nadzór nad budżetem oraz płynnością finansową, aby firma mogła terminowo regulować zobowiązania,
• akceptację najważniejszych wydatków i inwestycji oraz kontrolę ich wpływu na zadłużenie,
• współpracę z CFO, bankami i inwestorami oraz prezentowanie wyników finansowych akcjonariuszom.

Bardzo szeroką grupę zadań stanowią obowiązki operacyjne, które łączą się z codziennym funkcjonowaniem firmy i jakością realizacji zleceń. W tym obszarze CEO zajmuje się na przykład:

• nadzorem nad najważniejszymi procesami wewnętrznymi, takimi jak realizacja budów czy obsługa posprzedażowa,
• ustalaniem priorytetów operacyjnych – które projekty są najważniejsze, a które można przesunąć w czasie,
• monitorowaniem wskaźników efektywności, w tym terminowości kontraktów, rentowności zleceń oraz poziomu reklamacji.

Nie da się zarządzać firmą bez zajęcia się ludźmi, dlatego ważną częścią pracy CEO jest obszar HR i kultury organizacyjnej. Typowe zadania można opisać tak:

• budowanie silnego zespołu menedżerskiego i podejmowanie decyzji o obsadzie stanowisk dyrektorskich,
• kształtowanie zasad współpracy w firmie, standardów etycznych i oczekiwanych postaw wobec klientów,
• wspieranie rozwoju kadry, na przykład przez programy szkoleń dla kierowników budów czy projektantów.

CEO odpowiada również za relacje zewnętrzne i reprezentowanie przedsiębiorstwa na różnych forach biznesowych. W praktyce oznacza to między innymi:

• kontakty z inwestorami, bankami, partnerami strategicznymi i administracją publiczną,
• udział w konferencjach branżowych, targach materiałów budowlanych czy wydarzeniach dotyczących rynku nieruchomości,
• prowadzenie rozmów z kluczowymi klientami, na przykład właścicielami galerii handlowych czy dużymi sieciami handlowymi.

Bardzo ważnym elementem pracy szefa firmy jest zarządzanie ryzykiem oraz dbałość o zgodność działań z przepisami. W tym obszarze podejmuje się między innymi działania takie jak:

• identyfikowanie zagrożeń finansowych, prawnych, operacyjnych i wizerunkowych związanych z prowadzonymi projektami,
• nadzór nad przestrzeganiem przepisów prawa budowlanego, BHP oraz ochrony danych osobowych,
• podejmowanie decyzji, które mają ograniczyć ryzyka – na przykład zmiana zapisów kontraktowych czy wycofanie się z niebezpiecznego przetargu.

Zakres codziennych obowiązków CEO mocno zależy od skali przedsiębiorstwa i stopnia rozbudowania struktury. W małej firmie budowlanej albo biurze projektowym właściciel pełniący rolę szefa firmy sam prowadzi sprzedaż, przygotowuje wyceny i kontroluje realizację projektów. W dużej korporacji budowlanej albo sieci DIY ta sama funkcja ma charakter głównie strategiczny i nadzorczy. Większość zadań operacyjnych przekazuje się tam dyrektorom poszczególnych obszarów.

Nadmierne angażowanie się właściciela lub prezesa firmy wykonawczej w codzienne gaszenie pożarów na budowach kosztem pracy nad strategią, portfelem kontraktów i finansami często kończy się problemami z rentownością oraz utratą płynności.

Zarobki CEO – ile zarabia prezes firmy?

Wynagrodzenia CEO należą do najwyższych w firmie, ale ich poziom jest bardzo zróżnicowany. Wpływa na to przede wszystkim skala przedsiębiorstwa, branża, forma własności oraz zakres odpowiedzialności. Inaczej zarabia prezes rodzinnej firmy remontowej, a inaczej osoba kierująca notowanym na giełdzie deweloperem mieszkaniowym. Ogromne znaczenie mają też wyniki finansowe i to, czy szef firmy dowozi ustalone cele.

Pensja CEO składa się zazwyczaj z kilku elementów, które razem tworzą całkowity pakiet wynagrodzenia. Podstawą jest stała miesięczna pensja, która zapewnia stabilność dochodu niezależnie od wahań wyników. Do tego dochodzą premie roczne powiązane z efektami finansowymi i realizacją określonych wskaźników. W większych organizacjach ważną częścią są także programy długoterminowe, takie jak akcje czy opcje menedżerskie, a także benefity pozapłacowe jak auto służbowe, prywatna opieka medyczna czy dodatkowe ubezpieczenia.

Opisując konkretne widełki wynagrodzeń, warto opierać się na aktualnych raportach płacowych oraz danych publikowanych przez spółki giełdowe. Przydatne są między innymi zestawienia przygotowywane przez firmy doradcze Hays, Antal, Sedlak & Sedlak oraz raporty dotyczące budownictwa i rynku nieruchomości. W raportach rocznych spółek notowanych na giełdzie można znaleźć informacje o wynagrodzeniach członków zarządów, w tym prezesów pełniących funkcję CEO. Dzięki temu łatwiej oszacować realny poziom płac w różnych segmentach rynku.

Widełki wynagrodzeń CEO w Polsce

Rozpiętość wynagrodzeń jest więc ogromna, a różnice między medianą a płacami najwyżej opłacanych prezesów sięgają wielokrotności średniej. W branży budowlanej i real estate część zarobków bywa silnie powiązana z wynikami konkretnych projektów inwestycyjnych. Oznacza to, że dobrze zrealizowany portfel inwestycji może przełożyć się na bardzo wysokie premie, natomiast nieudane projekty ograniczają część zmienną.

Co wpływa na wysokość pensji CEO?

Na poziom wynagrodzenia szefa firmy oddziałuje wiele czynników związanych zarówno z samą organizacją, jak i rynkiem pracy. Wśród najważniejszych można wskazać:

• wielkość firmy mierzona przychodami, liczbą pracowników i skalą prowadzonych projektów,
• branżę oraz typową marżowość działalności, na przykład różnice między generalnym wykonawstwem a produkcją materiałów,
• formę własności – czy to spółka rodzinna, prywatna spółka portfelowa funduszu, czy spółka Skarbu Państwa,
• zakres odpowiedzialności, czyli czy CEO zarządza pojedynczą spółką, czy całą grupą kapitałową.

Na ostateczną wysokość pakietu wpływają także czynniki związane z samą osobą pełniącą funkcję szefa firmy. Najczęściej brane pod uwagę są między innymi:

• doświadczenie menedżera w danej branży oraz staż na wysokich stanowiskach,
• dotychczasowe efekty pracy, takie jak wzrost przychodów, poprawa rentowności czy realizacja dużych inwestycji,
• konkurencja o doświadczonych menedżerów na rynku pracy, zwłaszcza w dynamicznych segmentach,
• lokalizacja centrali firmy, na przykład Warszawa lub inne duże miasto w porównaniu z mniejszymi ośrodkami.

W budownictwie, deweloperce i branży wnętrzarskiej struktura wynagrodzeń CEO jest silnie związana z cyklicznością rynku. Okresy boomu inwestycyjnego sprzyjają wyższym premiom i rozbudowanym programom motywacyjnym. Z kolei wzrost kosztów materiałów, problemy z waloryzacją kontraktów czy spadek popytu potrafią wymusić bardziej ostrożne podejście do nagród zmiennych. Do tego dochodzi duża odpowiedzialność za bezpieczeństwo na budowach i zgodność z prawem, co także ma odzwierciedlenie w wycenie tej funkcji.

Wynagrodzenie CEO często jest uzależnione od dokładnie zdefiniowanych wskaźników efektywności. Mogą to być parametry finansowe, takie jak rentowność projektów, poziom zadłużenia czy wzrost wartości spółki. W firmach wykonawczych znaczenie mają także wskaźniki terminowości realizacji inwestycji oraz poziom reklamacji i jakości wykonania. Dzięki temu interes właścicieli i praca zarządu są lepiej powiązane z realnymi efektami działalności.

CEO w małej firmie i startupie – czy tytuł ma znaczenie?

W małych firmach i startupach rola CEO wygląda inaczej niż w dojrzałych korporacjach, choć nazwa bywa ta sama. Często jedna osoba łączy funkcję założyciela, właściciela i prezesa, a do tego zajmuje się sprzedażą, marketingiem i nadzorem nad realizacją zleceń. W młodej firmie technologicznej tworzącej aplikację dla branży budowlanej szef może jednego dnia rozmawiać z inwestorem, a drugiego testować produkt z ekipami wykonawczymi. Zakres obowiązków jest bardzo szeroki i zmienia się dynamicznie wraz ze wzrostem organizacji.

W wielu krajach tytuł CEO bywa używany nawet w jednoosobowych działalnościach jako określenie osoby prowadzącej biznes. W Polsce formalne znaczenie tego określenia sensownie wiąże się jednak z istnieniem zarządu, a więc głównie ze spółkami kapitałowymi. W JDG czy spółkach osobowych poprawne prawnie będzie określenie „właściciel”, „wspólnik” lub „prezes zarządu” tam, gdzie taki organ faktycznie występuje. Sam tytuł anglojęzyczny nie zmienia formy prawnej przedsiębiorstwa.

Coraz więcej polskich firm, także niewielkich, sięga jednak po angielskie nazwy stanowisk takie jak CEO, CFO czy COO. Powody są zwykle dwa – chęć budowania profesjonalnego wizerunku na rynku oraz łatwiejsza komunikacja z zagranicznymi partnerami. Istnieje jednak ryzyko wprowadzenia w błąd co do rzeczywistej skali i struktury organizacyjnej. Jeżeli jednoosobowa firma remontowa przedstawia się jako korporacja z rozbudowanym zarządem, może to wywołać zdziwienie u bardziej doświadczonych kontrahentów.

Dobrym przykładem różnicy jest porównanie małego startupu technologicznego z lokalną firmą remontowo-budowlaną. W startupie działającym jako spółka z o.o. i mającym inwestorów tytuł CEO bywa naturalny, bo istnieje zarząd i formalny podział ról. W małej firmie remontowej właściciel zwykle rozlicza się w ramach działalności gospodarczej i nie potrzebuje struktur charakterystycznych dla dużej spółki. W takim przypadku bezpieczniej pozostać przy nazwach „właściciel” lub „prezes”, a skrótu CEO używać ewentualnie w komunikacji marketingowej do klientów zagranicznych.

Właściciele mikrofirm budowlanych i wykończeniowych powinni w umowach, dokumentach urzędowych i formalnej korespondencji posługiwać się poprawnymi polskimi nazwami stanowisk, takimi jak właściciel czy prezes zarządu, a określenia typu CEO zostawić raczej do materiałów marketingowych, aby uniknąć nieporozumień prawnych i wizerunkowych.

Sam tytuł nie zastąpi realnych kompetencji ani odpowiedzialności za prowadzenie biznesu. Znaczenie ma to, czy dana osoba faktycznie pełni funkcję przywódczą, podejmuje ważne decyzje i bierze odpowiedzialność za wyniki firmy. Jeżeli właściciel małej firmy remontowej zachowuje się jak prawdziwy szef organizacji, klienci i tak będą traktować go jak CEO, nawet jeśli na wizytówce widnieje inna nazwa. Z kolei w dużej spółce formalny tytuł musi iść w parze z realną możliwością działania.

Jak zostać CEO – kompetencje i ścieżki kariery

Droga do stanowiska CEO jest zazwyczaj długa i wymaga połączenia wielu doświadczeń z różnych obszarów biznesu. Najczęściej obejmuje lata pracy na stanowiskach menedżerskich, prowadzenie dużych projektów i odpowiedzialność za ludzi oraz budżety. Osoba, która ma stanąć na czele firmy, musi dobrze znać branżę, w której działa, i realia rynkowe. Bez takiego zaplecza trudno podejmować właściwe decyzje na najwyższym poziomie.

Aby skutecznie kierować firmą, potrzebne są konkretne umiejętności techniczne i analityczne, między innymi:

• znajomość finansów przedsiębiorstwa oraz rachunkowości zarządczej pozwalająca czytać i interpretować raporty,
• umiejętność pracy z danymi liczbowymi, analizą rentowności kontraktów i planowaniem budżetu,
• znajomość prawa gospodarczego oraz, w branży budowlanej, podstaw prawa budowlanego, procesu inwestycyjnego i przepisów BHP.

Równie ważne jak wiedza techniczna są tak zwane kompetencje miękkie, które pozwalają działać skutecznie w relacjach z ludźmi. Osoba aspirująca do roli CEO powinna rozwijać między innymi:

• przywództwo i zdolność motywowania zespołów, także w trudnych momentach projektów,
• komunikację i negocjacje, zarówno z pracownikami, jak i z klientami, podwykonawcami oraz bankami,
• podejmowanie decyzji pod presją czasu i niepełnych danych oraz zarządzanie zmianą w organizacji.

Jeśli chodzi o wykształcenie, wielu CEO ma ukończone studia wyższe na kierunkach ekonomicznych, technicznych lub prawniczych. Popularne są także studia podyplomowe i programy MBA, które poszerzają spojrzenie na zarządzanie w skali całej firmy. W budownictwie częsta ścieżka prowadzi od wykształcenia technicznego, na przykład inżyniera budownictwa lub architekta, do stanowisk menedżerskich. Z czasem taka osoba uzupełnia wiedzę o finanse, prawo i zarządzanie zasobami ludzkimi.

W branży budowlanej i okołobudowlanej można wskazać kilka typowych ścieżek kariery, które z czasem prowadzą do roli szefa firmy:

• inżynier budowy → kierownik budowy → dyrektor kontraktu lub projektu → dyrektor operacyjny (COO) → CEO,
• projektant wnętrz lub architekt → starszy projektant → partner w pracowni → prezes pracowni architektonicznej,
• handlowiec w hurtowni materiałów budowlanych → kierownik sprzedaży → dyrektor sprzedaży (często w roli CSO) → członek zarządu → CEO.

Inne drogi do najwyższego stanowiska wynikają z decyzji właścicieli lub inwestorów oraz rozwoju własnego biznesu. W praktyce często spotyka się sytuacje takie jak:

• powołanie do funkcji CEO przez fundusz private equity, który obejmuje producenta materiałów budowlanych i potrzebuje doświadczonego menedżera,
• założenie własnej firmy, jej stopniowy rozwój i przejście z roli właściciela‑wykonawcy do funkcji szefa organizacji,
• awans z funkcji CFO, COO albo CMO na stanowisko CEO po udanej pracy na poziomie zarządu.

Duże znaczenie ma doświadczenie w prowadzeniu złożonych projektów i zarządzaniu zespołami o różnej specjalizacji. W budownictwie czy deweloperce projekty angażują projektantów, kierowników budów, kosztorysantów, handlowców oraz prawników. CEO musi rozumieć specyfikę kontraktów, ryzyka realizacyjne, relacje z generalnymi wykonawcami i podwykonawcami. Bez praktyki w pracy na styku tych obszarów trudno jest efektywnie sterować całą organizacją.

Osoby, które chcą w przyszłości zarządzać firmą budowlaną, deweloperską lub wnętrzarską, powinny aktywnie szukać okazji do prowadzenia coraz większych projektów, uczestniczenia w spotkaniach zarządu oraz kontaktu z finansowaniem inwestycji, ponieważ to właśnie takie doświadczenia budują kompetencje potrzebne na stanowisku CEO.